Kilka pytań i odpowiedzi na temat psychoterapii.
- Z jakich powodów ludzie korzystają z pomocy psychologa?
Ludzie najczęściej chodzą do psychologa po to, aby poszukać odpowiedzi na ważne dla nich pytania. Często nie potrafią sobie poradzić sami z różnymi sytuacjami w swoim życiu i potrzebują osoby, która będzie mogła spojrzeć na sprawy z zewnątrz, być może podpowiedzieć możliwości innego postępowania, inne niż znane dotychczas zainteresowanemu. Często ludzie przychodzą także ponieważ pewne trudne sytuacje w ich życiu powtarzają się co jakiś czas i nie udaje im się znaleźć skutecznego ich rozwiązania.
- Czy psychoterapeuta i psycholog zajmują się tym samym?
Nie. Psycholog to osoba z wykształceniem psychologicznym przygotowana do określonego rodzaju pomocy psychologicznej takiej jak poradnictwo, doraźna pomoc psychologiczna, interwencja w sytuacjach kryzysowych, diagnostyka. Psycholog nie powinien zajmować się psychoterapią, czyli długotrwałą formą oddziaływania psychologicznego. Taką pomoc może świadczyć psychoterapeuta, który jest w trakcie lub odbył specjalistyczne szkolenie z zakresu psychoterapii.
- Jaki jest obszar pomocy psychiatry?
Psychiatra to z kolei lekarz medycyny, ze specjalnością psychiatrii. Jego zadaniem jest przede wszystkim stosowanie leków w celach łagodzenia problemów psychicznych. Ani psycholog ani psychoterapeuta, nie posługują się środkami farmakologicznymi.
- Co to jest psychoterapia?
Psychoterapia jest formą długotrwałego oddziaływania psychologicznego między klientem a psychoterapeutą. Polega przede wszystkim na rozmowach klienta o swojej sytuacji i przeżyciach wewnętrznych. Celem jest lepsze poznanie siebie i swojej psychiki przez klienta, po to, aby mógł zmienić swoje zachowanie na bardziej korzystne dla siebie.
- Czy oddziaływania terapeuty to manipulacja?
Nie. Prawidłowo prowadzona psychoterapia nie jest manipulacją i nie ma z nią nic wspólnego. Jest procesem wspólnego poznawania własnej rzeczywistości psychicznej przez klienta w towarzystwie terapeuty.
- Psychoterapeuta korzysta ze specjalnych technik?
Czasami tak. Istnieje kilka różnych szkół, podejść terapeutycznych, wykorzystujących różne metody. W zależności od podejścia w jakim pracuje terapeuta, może on proponować klientowi wykorzystanie określonych technik, które mogą służyć postępowi w pracy.
- Kto może chodzić na terapie?
Każdy. Każdy kto odczuwa potrzebę poradzenia sobie ze swoimi sprawami w inny sposób niż samodzielnie lub tak jak dotychczas.
- Jak długo trwa terapia, czy wystarczy jedno spotkanie?
Jedno spotkanie zazwyczaj nie wystarcza. Podczas jednego spotkania można ogólnie obejrzeć razem sytuację i w szczególnych przypadkach mogą pojawić się nowe rozwiązania i wtedy czasem nawet jedno spotkanie już będzie wystarczające. Zazwyczaj jednak potrzeba kilku, kilkunastu spotkań aby poradzić sobie z prostszymi sytuacjami. Bardziej znaczące problemy, a już szczególnie psychoterapia, wymagają dłuższego okresu wspólnej pracy, często miesięcy, czasem nawet lat.
- Psycholog/ psychoterapeuta to trochę jak przyjaciel?
Psycholog nie jest przyjacielem klienta w takim potocznym rozumieniu. Wynika to przede wszystkim z pewnej asymetrii relacji klient – terapeuta w porównaniu do przyjaźni. W przyjaźni obie osoby są w centrum uwagi i ilość omawianych spraw jest mniej więcej wyrównana. W relacji terapeutycznej w centrum uwagi jest klient i to jego sprawami zajmuje się terapeuta. Sprawy terapeuty właściwie się nie pojawiają, bądź też tylko w określony sposób, w niewielkiej ilości.
- Czy każda terapia wygląda tak samo?
Nie, w zależności od podejścia terapeutycznego wykorzystywanego przez terapeutę, terapie wyglądają różnie. Zasady spotkań, wykorzystywane metody, rodzaj kontaktu mogą się bardzo różnić w zależności od typu terapii.
- Jest wiele rodzai terapii?
Tak. Jest wiele różnych rodzajów, typów terapii. Wynikają one z istniejących różnych podejść teoretycznych do psychicznej natury człowieka oraz odmiennych sposobów myślenia o metodach zdrowienia. Przykładowe terapie to: psychodynamiczna, poznawczo-behawioralna, humanistyczna, systemowa.
- Czy od terapii można się uzależnić?
Właściwie można. Terapia zazwyczaj staje się bardzo ważnym wydarzeniem w życiu człowieka i niektóre osoby mogą mieć tendencje do uzależniania się od terapii bądź osoby terapeuty. Jednak dobrze prowadzona terapia i uważny terapeuta na pewno ujawni takie tendencje i nie pozwoli na to, aby stały się one niekorzystne dla klienta. Innymi słowy – terapeuta nie pozwoli na to, aby klient się od niego bądź terapii uzależnił.
- Czy terapia pomaga? Co może dać?
To czy terapia pomaga jest bardzo złożoną kwestią. Wszystko zależy przede wszystkim od wzajemnej interakcji jaka powstanie pomiędzy klientem a terapeutą. Bardzo ważne są gotowość i zaangażowanie w pracę i klienta i terapeuty, z tym, że dla każdego z nich oznacza to coś innego. Rolą klienta jest myślenie o własnej rzeczywistości psychicznej, wybór i wnoszenie ważnych tematów na spotkania. Rolą terapeuty jest uważne i adekwatne reagowanie na to co wnosi klient. Jeśli uda się im pracować w taki sposób, jest duża szansa, że terapia przyniesie korzyści. Klient dowie się wtedy o sobie różnych rzeczy i będzie potrafił korzystać z nich dla zmiany swojej sytuacji życiowej.
- Kto może zostać psychoterapeutą?
Psychoterapeutą zostaje osoba, która ukończy specjalistyczne szkolenie w zakresie psychoterapii. Nauka taka odbywa się w ośrodkach i szkołach psychoterapii, jest bardzo mocno skupiona na stronie praktycznej, trwa z reguły 3 lub 4 lata. W przypadku większości podejść terapeutycznych, o których wspominaliśmy, niezbędne jest także odbycie określonej ilości godzin psychoterapii własnej.
- Można sprawdzić kompetencje psychoterapeuty?
Tak, można. Wystarczy poprosić o okazanie dyplomu ukończenia szkoły psychoterapii, bądź zapytać w której szkole i na jakim etapie nauki znajduje się obecnie terapeuta.
- Co się ustala na pierwszej sesji i co mówić na pierwszej sesji? Co warto sprawdzić?
Na pierwszej sesji klient zgłasza swój problem, z którym przychodzi. Warto więc wstępnie przygotować sobie o czym chcemy powiedzieć. Zazwyczaj podczas pierwszej sesji terapeuta przekazuje też wstępne informacje jak może wyglądać dalsze postępowanie, inaczej mówiąc, informuje w zarysie w jaki sposób możemy zająć się problemem. Podczas pierwszej sesji najlepiej jest sprawdzić jak czujemy się w kontakcie z terapeutą: czy budzi nasze zaufanie, czy czujemy jego obecność.
- Na co zwrócić uwagę podczas pierwszego spotkania?
Najważniejsze są nasze odczucia. Czy czujemy atmosferę akceptacji naszej osoby, czy czujemy się bezpiecznie w kontakcie z terapeutą, czy terapeuta jest wsłuchany w to co mówimy, czy czujemy jego obecność i gotowość do zajęcia się naszą sprawą? Warto jest też zadawać pytania w tej zazwyczaj nowej dla pacjenta sytuacji. Jeśli terapeuta chętnie i cierpliwie odpowiada i wyjaśnia ważne dla nas kwestie, jest to dobry znak.
- Poszłam do tego samego psychologa co koleżanka jej pomogło a mi nie, dlaczego?
Być może koleżance udało się nawiązać pracującą relację z terapeutą. Jej sytuacja była inna i sposób pracy na pewno też. Każda sytuacja i każda osoba jest inna i nie zawsze jest tak, że jeden i ten sam psycholog lub terapeuta pomoże każdemu. Są różne problemy i różne style pracy i osobowości i klienta i terapeuty i jeden terapeuta sprawdzi się z danym klientem a z innym niekoniecznie. Natomiast być może inny psycholog będzie bardziej ‘kompatybilny’ z daną osobą i jej problemem i praca przyniesie efekty.
- Mogę chodzić z mężem na terapię?
Tak, można chodzić razem z mężem na terapię, ale jest to inny rodzaj terapii. Czym innym jest terapia pary, czym innym terapia indywidualna. Terapia pary dotyczy problemów relacyjnych, między dwoma osobami. Nie są na niej poruszane indywidualne problemy jednej bądź drugiej strony. Takim celom służy terapia indywidualna i na taką nie uczęszcza się z partnerem.
- Czy terapeuta może mnie skrzywdzić?
Teoretycznie jest to w jakimś zakresie możliwe. Gdyby terapeuta miał świadomie złe intencje, chciał manipulować, to jest to technicznie możliwe. Najlepszą ochroną jest nasza uważność na swoje reakcje. Jeśli zachowanie i propozycje terapeuty będą budzić nasz niepokój i niezrozumienie, najlepiej jest o tym powiedzieć. Jeśli terapeuta spokojnie wyjaśni o co chodzi i przekona to nas – w porządku, możemy zostać. Jeśli zacznie się zasłaniać tajemnicą warsztatu, autorytetem i nie przekona nas do siebie – czas opuścić gabinet i pójść do innej osoby. Na szczęście takie przypadki zdarzają się niezmiernie rzadko, terapeuci są dlatego tak długo kształceni, żeby zminimalizować ryzyko takich sytuacji.
- Co to jest kontrakt terapeutyczny?
Kontrakt terapeutyczny to tzw. przymierze terapeutyczne, które jest zawierane pomiędzy klientem i terapeutą. Jest to pewnego rodzaju umowa, której celem jest określenie ram i zasad pracy, wyznaczenie celów do osiągnięcia i ustalenie odpowiedzialności obu stron za poszczególne zadania w ramach pracy terapeutycznej. W zależności od podejścia terapeutycznego kontrakt jest zawierany mniej lub bardziej formalnie i precyzyjnie. Niektórzy terapeuci bardzo łagodnie go nakreślają, inni wręcz stosują formę pisemną.
- Co mogę zrobić jak terapeuta przekroczy ustalone w kontrakcie granice?
Trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Zależy na czym przekroczenie granic kontraktu miałoby polegać. Jeśli byłoby to np. włączanie przez terapeutę tematów wyraźnie leżących poza kontraktem bez zapytania o zgodę, to należy zaprotestować i przypomnieć jakie są ustalenia w kontrakcie, jeśli oczywiście nie chcemy o tym rozmawiać. Generalnie, jeśli działoby się coś, niezgodnego z kontraktem, bądź budzącego nasze duże zdziwienie, niepewność, obawy, to należy o tym powiedzieć terapeucie. Jeśli wyjaśni o co chodzi i adekwatnie zmieni postępowanie, wszystko jest w porządku. Jeśli zignoruje lub będzie się upierał, zawsze możemy poinformować o zakończeniu współpracy i pójść do kogoś innego.
- Co powinno być sygnałem niepokojącym podczas spotkań?
Jeśli terapeuta wydaje się nieobecny, zmęczony, nie pamięta ważnych spraw, o których mówiliśmy, okazuje niecierpliwość, unika wyjaśniania i odpowiadania na pytania dotyczące wspólnej pracy, zasłaniając się autorytetem lub tajemnicą, to są to sygnały niepokojące. Warto o tym powiedzieć terapeucie i jeśli udzielone odpowiedzi nas przekonają – jest w porządku. Jeśli nie – wskazana jest duża ostrożność. Jeśli taka sytuacja trwa dłużej, warto pomyśleć o zmianie terapeuty.
- Chodzę na terapię już ponad rok i nic się nie zmienia, czy powinnam zmienić terapeutę?
Na to pytanie nie jest możliwa prosta odpowiedź. Przede wszystkim należy bardzo realnie ocenić sytuację. Czy rzeczywiście zupełnie nic się nie zmieniło, czy też nie zmieniło się tak jak oczekiwałem/łam? Czy nastąpiły zmiany w świadomości i rozumieniu mojej sytuacji? Czy mam poczucie jakiegoś zysku ze spotkań? Jeśli odpowiedzi na ostatnie dwa pytania są twierdzące, nie oznacza to, że terapia nie przynosi rezultatów. To co się dzieje jest pewną drogą, częścią znacznie większego i dłuższego procesu, nawet jeśli nie obserwujemy jeszcze wyraźnych oczekiwanych efektów.
- Czy są rzeczy, których na spotkaniu nie wolno mi robić? Czy mogę zadawać pytania?
Jeśli nie mówimy o zachowaniu klienta, które wykracza poza ogólnie przyjęte normy społeczne, nie mamy na myśli zachowań agresywnych bądź niebezpiecznych, to klient ma prawo zachowywać się jak uważa za stosowne i pytać o wszystko, co wyda mu się ważne. W szczególności ma prawo zadawać wszelkie pytania dotyczące procesu psychoterapii i zasad wspólnej pracy. Terapeuci to osoby zazwyczaj asertywne i znające granice swojej pracy i jeśli jakieś zachowanie klienta lub jego pytania będą nieadekwatne do sytuacji, to z pewnością go o tym poinformują, wyjaśniając uznawane zasady pracy.
- Jak znaleźć terapeutę?
Jest kilka możliwości. Możemy popytać wśród znajomych, czy ktoś ma już doświadczenia z pracy z terapeutą i czy go poleca. Czasem to jednak niezbyt miarodajna ocena, bo odczucia są zawsze bardzo indywidualne i subiektywne. Obecnie najlepszym chyba miejscem poszukiwań są strony w Internecie. Terapeuci zazwyczaj mają swoje indywidualne strony, lub strony ośrodków, w których pracują i zamieszczone są na nich najważniejsze informacje. Taka strona potrafi być pierwszym filtrem, który pokaże nam, czy dobrze czujemy się z tym, co terapeuta przygotował dla swoich potencjalnych klientów. Najważniejsze jednak będzie i tak pierwsze spotkanie i wrażenia z kontaktu z realną osobą.
- Co jest tak naprawdę czynnikiem leczącym w psychoterapii? Co sprzyja zdrowieniu?
Wspominałem o różnych typach terapii i każda z nich wierzy w specyficzne dla siebie czynniki sprzyjające zdrowieniu. Jednak co do jednej kwestii wszystkie podejścia są zgodne i różne badania naukowe nad psychoterapią także wskazują na największy udział jednego czynnika leczącego jakim jest sama relacja terapeutyczna między klientem i terapeutą. To jaki rodzaj porozumienia, kontaktu uda się zbudować pomiędzy dwoma uczestniczącymi w procesie terapii osobami jest najważniejszym i niezbędnym czynnikiem pozwalającym na rozwój osoby klienta. Atmosfera bezpieczeństwa, zaufania, swobody, autentyczności i szczerości to podstawa możliwości jakiejkolwiek pracy terapeutycznej.
Na pytania odpowiedział: Dominik Wrześniewski
http://dominikwrzesniewski.com/ [dominikwrzesniewski.com]
http://dominikwrzesniewski.com/ [dominikwrzesniewski.com]
Artykuł stanowi własność autora. Kopiowanie i rozpowszechnianie treści bez jego zgody jest zabronione.
Artykuł opublikowany przez użytkownika: admin